Тарих

«Педагогика және психология» білім беру бағдарламасының тарихы Павлодар өңіріндегі педагогикалық білім берудің қалыптасуы мен даму тарихымен тығыз байланысты. Бағдарлама ондаған жылдар бойы ғылыми-педагогикалық дәстүрлердің сабақтастығын сақтап, білікті педагог-психологтарды даярлауға елеулі үлес қосып келеді.

Өңірдегі психологиялық-педагогикалық білім берудің бастауы 1962 жылғы 1 желтоқсанда ашылған Павлодар педагогикалық институтының қалыптасу кезеңімен байланысты. 1964 жылы В.П. Харитоновтың жетекшілігімен педагогика және психология кафедрасы құрылды. Кафедра мамандар даярлаумен қатар, халық арасында педагогикалық білімді насихаттау жұмыстарын да жүргізді. Кафедра жанынан мұғалімдер мен ата-аналарға арналған педагогикалық білім университеті мен мәдениет институты жұмыс істеді. Оқыту мен тәрбиелеудің өзекті мәселелері жоғары оқу орнының «Педагог» газетінде тұрақты түрде жарияланып отырды. 1975 жылға дейін кафедраны педагогика ғылымдарының кандидаты Б.Ф. Колесников басқарды.

Психологиялық білім берудің дамуындағы маңызды кезеңдердің бірі – жалпы психология кафедрасының дербес құрылым ретінде ашылуы. Институт ректоры Т.К. Шаяхметов қол қойған 1978 жылғы 6 шілдедегі № 1-8/26 бұйрығына сәйкес жалпы психология кафедрасы құрылды. Оның алғашқы меңгерушісі биология ғылымдарының кандидаты, доцент Ю.А. Головин болды. 1981 жылы кафедра меңгерушісі болып биология ғылымдарының кандидаты, доцент Р.Н. Демиденко тағайындалды, ал 1989 жылы конкурс нәтижесінде педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент Н.К. Твердохлебов сайланды.

Кафедра оқытушылары институт факультеттерінде жалпы, жас ерекшелік және педагогикалық психология пәндерінен сабақ беріп, болашақ мамандардың іргелі психологиялық-педагогикалық даярлығын қамтамасыз етті. Әр жылдары кафедраны Д.Ж. Сакенов, С.Е. Булекбаева, Б.Г. Сарсенбаева, Б.Д. Каирбекова, А.Ж. Аплашова және Г.М. Тулекова басқарды. Олардың қызметі өңірдегі психологиялық білім берудің дамуына және ғылыми-педагогикалық дәстүрлердің нығаюына ықпал етті.

Білім беру бағдарламасының қазіргі даму тарихында А.Ж. Аплашованың орны ерекше. Ол 2010–2023 жылдар аралығында психология кафедрасын, кейіннен «Педагогика және психология» білім беру бағдарламасын басқарды. 2023 жылдан бастап бағдарлама жетекшісінің міндетін PhD докторы Г.С. Аяпбергенова атқарып, қазіргі уақытта бағдарламаны басқарып келеді.

Бүгінде білім беру бағдарламасын іске асыруға жоғары ғылыми, әдістемелік және кәсіби әлеуетке ие білікті профессор-оқытушылар құрамы қатысады. Оның құрамында психология ғылымдарының докторы, профессор Н.С. Шадрин; психология ғылымдарының кандидаты О.А. Колюх; педагогика ғылымдарының кандидаттары Б.Г. Сарсенбаева, З.К. Кульшарипова және А.К. Сатынская; PhD докторлары Г.С. Аяпбергенова, Б.А. Матаев және М.С. Утегенова; педагогика және психология магистрлері Н.К. Махметова, Н.А. Бисембаева, Ж.Т. Кенжебаева, А.Е. Мандаева, Ж.Д. Капашева және Н.К. Кажекенова бар.

Оқытушылардың ғылыми-зерттеу жұмыстары педагогика, психология және қазіргі білім беру жүйесінің өзекті мәселелерін зерделеуге бағытталған. Білім алушылардың зерттеушілік құзыреттерін қалыптастыруға, аналитикалық ойлауын, академиялық сауаттылығын және ғылыми коммуникация дағдыларын дамытуға ерекше көңіл бөлінеді.

Бағдарлама аясында педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент З.К. Кульшарипованың жетекшілігімен «Метафора» студенттік ғылыми үйірмесі жұмыс істейді. Үйірме мүшелері психологияның өзекті мәселелерін талқылайды, академиялық жазу негіздерін меңгереді, ғылыми жарияланымдар әзірлеп, конференцияларға қатысады. Сонымен қатар Педагогика жоғары мектебінің ғылыми әлеуеті магистранттар мен докторанттардың зерттеу жұмыстарына әдіснамалық қолдау көрсетеді.

Халықаралық академиялық ынтымақтастықты дамыту да білім беру бағдарламасының басым бағыттарының бірі болып табылады. Ресей, Болгария және Түркия университеттерімен байланыс орнату, шетелдік профессорларды оқу сабақтарына тарту және академиялық ұтқырлық бағдарламаларына қатысу ғылыми-педагогикалық тәжірибе алмасуға әрі заманауи білім беру тәсілдерін оқу үдерісіне енгізуге мүмкіндік береді.

Білім алушылардың практикалық даярлығы Павлодар облысындағы білім беру ұйымдарымен және әлеуметтік мекемелермен ынтымақтастық негізінде жүзеге асырылады. Бағдарламаның серіктестері қатарында қалалық, аудандық және облыстық білім бөлімдері, өңір мектептері, «Өмірлік қиын жағдайдағы балаларды қолдау жөніндегі өңірлік орталық» КММ, «Конфессияаралық қатынастарды талдау және дамыту орталығы» КММ, «САМАЛ» оңалту орталығы, «Психикалық денсаулықтың республикалық ғылыми-практикалық орталығы» ШЖҚ РМК филиалы және басқа да бейінді ұйымдар бар.

Әлеуметтік серіктестермен ынтымақтастық білім алушылардың теориялық білімін кәсіби тәжірибемен ұштастыруға жағдай жасайды. Олар психологиялық-педагогикалық сүйемелдеудің практикалық әдістерін меңгеріп, педагог-психолог қызметінің ерекшеліктерімен танысады. Сонымен қатар жұмыс берушілердің талаптарын ескеру болашақ мамандардың кәсіби даярлығын жетілдіруге мүмкіндік береді.

Мамандар даярлау сапасы сыртқы бағалау нәтижелерімен де расталады. «Педагогика және психология» білім беру бағдарламалары бакалавриат, магистратура және докторантура деңгейлері бойынша Білім беру сапасын аккредиттеу және сараптау жөніндегі тәуелсіз ARQA агенттігімен 2024 жылғы 30 мамырдан 2029 жылғы 29 мамырға дейінгі кезеңге аккредиттелген.

Бағдарламаның даму көрсеткіштерінің бірі – «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының ұлттық рейтингіндегі нәтижелері. Білім беру бағдарламасы 2023 және 2024 жылдары үшінші орынға, ал 2025 жылы алтыншы орынға ие болды. Бұл нәтижелер бағдарламаның ұлттық білім беру кеңістігіндегі орнын айқындап, мамандар даярлау сапасын одан әрі арттыруға бағдар береді.

Қазіргі кезеңде білім беру бағдарламасын дамыту оқу мазмұнын жаңартуға, практикалық даярлықты жетілдіруге, білім алушылардың зерттеушілік және цифрлық құзыреттерін дамытуға, халықаралық ынтымақтастықты кеңейтуге және заманауи психологиялық-педагогикалық технологияларды енгізуге бағытталған.

Бағдарлама түлектері алған білім деңгейі мен берілген біліктілігіне сәйкес жалпы орта және қосымша білім беру ұйымдарында, жоғары оқу орындарында, психологиялық және әлеуметтік қызметтерде, сондай-ақ ғылыми-зерттеу саласында кәсіби қызмет атқаруға даярланады.

«Педагогика және психология» білім беру бағдарламасының тарихы Павлодар өңіріндегі педагогикалық және психологиялық білім берудің дәйекті дамуын көрсетеді. Қалыптасқан ғылыми дәстүрлер, оқытушылардың кәсіби тәжірибесі, зерттеу қызметі және практикалық серіктестік бағдарламаны одан әрі дамытуға, білім беру сапасын арттыруға және еңбек нарығында сұранысқа ие мамандар даярлауға берік негіз қалайды.