ПАВЛОДАР ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ҒАЛЫМДАРЫ КЕМБРИДЖДЕГІ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ КОНФЕРЕНЦИЯДА ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІН ҰСЫНДЫ

09.10.2026

ПАВЛОДАР ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ҒАЛЫМДАРЫ КЕМБРИДЖДЕГІ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ КОНФЕРЕНЦИЯДА ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІН ҰСЫНДЫ

2026 жылғы 30 қыркүйек пен 2 қазан аралығында Әлкей Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университетінің Археологиялық зерттеулер институтының ұжымы Ұлыбританиядағы Кембридж университетінің Макдональд археологиялық зерттеулер институтында (McDonald Institute for Archaeological Research) өткен «New Directions: Understanding Ancient Interactions Across Eurasia» («Жаңа бағыттар: Еуразиядағы ежелгі өзара байланыстарды түсіну») атты халықаралық ғылыми конференцияға қатысты.

Конференция аясында Институт ғалымдары археология, материалдық мәдениет, тарихи тоқыма бұйымдары, археологиялық олжаларды консервациялау және Орталық Еуразия аумағындағы мәдени байланыстар мәселелеріне арналған екі постерлік баяндама мен бір ауызша баяндама ұсынды.

Павлодар облысының аумағында жүргізілген соңғы археологиялық зерттеулердің нәтижелеріне арналған постерлік баяндама халықаралық конференция бағдарламасына енгізілді.

«Кейінгі қола дәуіріндегі Көктас қонысының остеологиялық кешендері (Павлодар облысы, Қазақстан): талдау және сақтау мәселелері»**

Авторлары: Елена К. Тушева, Наталья С. Миллер, Василина В. Голоденко, Татьяна Крупа.

Зерттеу Павлодар облысындағы кейінгі қола дәуіріне жататын Көктас қонысынан табылған остеологиялық материалдарға, оларды талдау, түсіндіру және сақтау мәселелеріне арналған. Археозоологиялық зерттеулерге, ежелгі тұрғындардың сүйек шикізатын пайдалануына, табиғи және антропогендік факторлардың археологиялық материалдардың сақталуына әсеріне, сондай-ақ олжаларды құжаттау, консервациялау және сақтау мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Павлодар облысында жүргізілген зерттеулердің нәтижелерін Кембриджде таныстыру халықаралық ғылыми қауымдастықты өңірдің археологиялық мұрасымен және оны зерттеудің заманауи пәнаралық тәсілдерімен таныстыруға мүмкіндік берді.

Екінші постерлік баяндама Қырғыз Республикасындағы ғылыми серіктестермен, атап айтқанда Орталық Азиядағы Америка университетімен (American University of Central Asia, AUCA) ынтымақтастық аясында дайындалды.

«Орто-Токой жерлеу кешенінен табылған жібек тоқыма бұйымдары (Қырғызстан): сақтау, материалдық талдау және мәдени түсіндіру мәселелері»

Авторлары: Татьяна Крупа, Айда Абдыканова, Кунболот Акматов (Tetiana Krupa, Aida Abdykanova, Kunbolot Akmatov).

Жұмыста 2021 және 2024 жылдары зерттелген Орто-Токой жерлеу кешендерінен табылған археологиялық тоқыма бұйымдарын пәнаралық зерттеудің нәтижелері ұсынылды. Негізгі назар органикалық материалдарды сақтау мәселелеріне, маталардың құрылымдық және технологиялық талдауына, әйелдер киімінің жекелеген элементтерін реконструкциялауға және олардың тарихи-мәдени түсіндірмесіне аударылды.

Әйелдер киімінің сақталған бөліктері, соның ішінде жібек маталар мен бас киім элементтері ерекше ғылыми құндылыққа ие. Бұл олжалар тоқыма өндірісінің технологияларын ғана емес, сонымен қатар ортағасырлық Орталық Азиядағы әлеуметтік мәртебе, мәдени байланыстар, материалдар мен дәстүрлердің таралуы мәселелерін зерттеуге мүмкіндік береді.

Аталған бірлескен жұмыс Қазақстан мен Қырғызстан ғалымдарының археологиялық мұраны зерттеу және сақтау саласындағы халықаралық ынтымақтастығының маңызды үлгісі болып табылады.

2 қазанда Археологиялық зерттеулер институтының «UMAI» халықаралық консервациялау және реставрациялау зертханасының жетекшісі Татьяна Крупа (Tetiana Krupa) ауызша баяндама жасады.

Баяндаманың тақырыбы:

«Сарай мен дала арасында: материалдық деректер негізінде Алтын Орданың мәдени тілін қайта пайымдау»

Баяндама Алтын Орда дәуіріндегі киім-кешекті зерттеудің соңғы нәтижелеріне арналды. Зерттеу дереккөздер мен әдістердің кең ауқымын қамтыды: ортағасырлық латын тіліндегі жазба деректерді сыни талдаудан бастап, Алтын Орда кезеңіне жататын археологиялық тоқыма материалдарын технологиялық зерттеуге дейін.

Тарихи сипаттамаларды аудару және түсіндіру мәселелеріне, әйелдер киімі мен бас киімдерінің конструкциялық және технологиялық ерекшеліктеріне, сондай-ақ заманауи материалтанулық талдау әдістерін қолдану арқылы археологиялық олжаларды зерттеу нәтижелеріне ерекше көңіл бөлінді.

Баяндаманың жеке бағыты мәдени сабақтастық, өзгеру және Алтын Орда дәуіріндегі киімнің жекелеген элементтерінің, әсіресе әйелдер бас киімдерінің, кейінгі қазақ этнографиялық дәстүріне берілу мәселелеріне арналды.

Жазба деректерді, археологиялық материалдарды және технологиялық зерттеулерді ұштастыру мәдени өзара ықпалдастық, сабақтастық және өңірлік дәстүрлердің қалыптасу тетіктерін жаңаша қарастыруға мүмкіндік береді.

Кембридж университетінде өткен халықаралық конференцияға қатысу Әлкей Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университетінің Археологиялық зерттеулер институты үшін маңызды ғылыми оқиға болды.

Конференция бағдарламасына үш ғылыми жұмыстың енгізілуі Институтта жүргізіліп жатқан зерттеулердің өзектілігін және халықаралық академиялық ынтымақтастықты дамытудың маңыздылығын көрсетті.

Институт ұжымы Қазақстан мен Орталық Азияның археологиялық мұрасына арналған зерттеулердің нәтижелерін әлемдегі жетекші академиялық орталықтардың бірінде таныстыру, шетелдік әріптестермен тәжірибе алмасу және Еуразияның мәдени мұрасын зерттеу, сақтау әрі түсіндіру мәселелері бойынша кәсіби диалогты жалғастыру мүмкіндігін жоғары бағалайды.